nno Domini 1967 is blijkbaar een vruchtbaar jaar geweest. Niet alleen kwam in dat jaar yours truly ter wereld, het is ook het bouwjaar van de Albin-motor die in de Olleke ligt. Zoals bekend beginnen bij 40-plussers de eerste tekenen van slijtage en verval op te treden. Weliswaar hebben we de Albin in november 2009 voorspoedig aan het draaien gekregen (zie stukje hier), na verloop van tijd openbaarden zich toch wat verborgen gebreken (zie stukje hier). Hoe het er in de diepste krochten van de viercilinder benzinemotor werkelijk voor stond, ontsnapte tot nu toe aan onze waarneming. En omdat je in zo'n klein bootje eigenlijk alleen veilig het water op kunt als je blindelings op je motor kunt vertrouwen, was het hoog tijd voor wat diepgravend motoronderhoud.

Een eerdere eigenaar van de Undine had verteld dat de koelwaterkanaaltjes in de Albinmotor nogal nauw zijn en de neiging hebben om dicht te slibben. Een soort aderverkalking in je motor dus. Albinkenner Maarten Klop bevestigde dat verhaal, en gaf aan dat om de koelkanaaltjes goed onder handen te nemen zowel de cilinderkop (bovenop de motor) als de in- en uitlaat (aan de zijkant van de motor) gedemonteerd, schoongemaakt en van nieuwe pakkingen voorzien moesten worden. En als je dan toch bezig bent, is het ook raadzaam om waterpomp en carburateur te demonteren en schoon te maken, en aan de andere zijde van de motor de carterdeksels te verwijderen om te controleren of er geen vuil onderin de motor zit opgehoopt.

Zo geadviseerd, zo gedaan: via Maarten heb ik bij Albin in Zweden een set nieuwe pakkingen en andere onderdelen (zoals bougies en contactpuntjes) besteld, en gisteren ben ik in alle vroegte aan het sleutelen gegaan. Het beloofde een prachtige herfstdag te worden, maar om half acht was het in de Olleke nog behoorlijk fris!

Eerst de eenvoudigste klus: het demonteren van de kop. Kwestie van 14 bouten losdraaien, een paar leidinkjes demonteren en hop, daar liggen de zuigers en kleppen bloot. De roetaanslag valt reuze mee, maar je ziet als je goed kijkt wel een paar hoopjes bruine drab liggen: dat is de rommel die de koelwatercirculatie kan belemmeren.

Vervolgens komen de klussen die - vanwege de beperkte ruimte om de motor - wat lastiger zijn: het demonteren van de spruitstukken voor in- en uitlaat, en de andere machinerie. Als dat gebeurd is, staat eigenlijk alleen het kale motorblok nog op zijn plek. Inderdaad blijken zich in het binnenste van de motor flinke koeken roest en drab te hebben afgezet. Ik bik en schep het er zo goed mogelijk uit. Voor een echte goede schoonmaakbeurt zou je eigenlijk hogedrukspuit en perslucht nodig hebben, maar dat bewaar ik maak voor een volgende keer.

Inmiddels is het prachtig weer voor het in de buitenlucht openleggen, schoonmaken en opnieuw verven van de verschillende onderdelen. Daarna kan de boel weer gemonteerd worden. Omdat de geleverde pakking voor de waterpomp te dun is - het ding zit na montage muurvast - leg ik opnieuw contact met Maarten. Om acht uur kan ik bij hem een stuk pakkingpapier ophalen dat dikker is, en waar ik zelf de juiste vorm in moet knippen. In afwachting van deze laatste onderdelen vul ik de rest van de dag met wat andere klussen, zoals het aanbrengen van de nieuwe naam (voor de herkomst zie stukje hier).

Na het avondeten (ter geruststelling voor diegenen die al onbestorven klusweduwen en -weesjes voor zich zien: dat genoot ik met mijn gezin in Waddinxveen) haal ik eerst het pakkingpapier op en rij vervolgens terug naar Dordrecht, want ik heb er mijn zinnen op gezet om de motor voor de zondag aanbreekt weer aan het draaien te hebben. Na een paar uurtjes stug doorsleutelen zitten alle onderdelen weer schoongemaakt en wel stevig op hun plek. Voor het gelijkmatig vastdraaien van de cilinderkop heb ik mijn - speciaal hiervoor aangeschafte - 'momentsleutel' gebruikt, een tang die je precies kunt instellen op de kracht waarmee je een moer wilt aandraaien (voor de kenners: in dit geval 65 Nm).

Klokke 11 uur is een korte druk op de startknop voldoende om de motor weer brommend tot leven te laten komen. Verbeeld ik het me nu of draait hij mooier dan voorheen? Enfin, vierenveertig jaar: klaar voor zijn (en mijn) tweede jeugd!

et kostte twee keer zoveel tijd als oorspronkelijk gedacht (namelijk twee in plaats van een jaar), maar nu is dan toch eindelijk het eind van de restauratie in zicht. Een overzicht van de grote klussen die sinds de zomer zijn uitgevoerd:

Een klus die beslist gebeuren moest maar waarvoor externe hulp onontbeerlijk was, was het inmeten en vervaardigen van een nieuwe tent voor de open kajuit. De bestaande tent was sowieso aan vervanging toe, en bovendien paste hij ook niet meer omdat we ervoor gekozen hebben om de schuin aflopende zijramen weg te halen en zo de kajuit in originele staat te herstellen.

Na een aantal offertes opgevraagd te hebben, is de keuze gevallen op zeilmakerij Schrijver uit Almere. Vader en zoon Schrijver hebben uitstekend werk verricht, de tent sluit prima af en sluit mooi aan bij de kleur en lijnen van het schip.

Zoals menigeen zich nog zal herinneren waren met name augustus en de eerste helft van september van dit jaar bijzonder nat. Buiten kon er niet veel gedaan worden, maar gelukkig was er binnen ook veel nuttig werk te verrichten. Indertijd hebben we het plafond van de salon moeten demonteren om de onderzijde van het dek van roestvorming te kunnen ontdoen. We besloten om de oude bekleding - een soort geribbelde kunststof - niet terug te plaatsen, maar om het plafond in plaats daarvan te bekleden met smalle kraalschroten. Dat is inmiddels grotendeels klaar, zoals onderstaande foto laat zien.

Als het weer het toeliet, werd er aan de buitenkant gewerkt. Op het eikenhouten berghout en de denning (de lange resp. korte 'bumpers' van de bakdekker) zijn aan weerszijde nieuwe stukken halfronde stalen beschermstrips aangebracht, de zogenoemde 'beuling'. Het was nog een hele kunst om de stukken ijzer de juiste bochten mee te geven. Dat lukte uiteindelijk door ze in een vuurkorf roodgloeiend te stoken en vervolgens vast te zetten en in de juiste hoek te buigen - een primitieve smederij dus eigenlijk.

Vervolgens zijn zowel berghout als denning aangestreken met tweecomponenten plamuur van het merk PolyPox. Het vergde nog heel wat schuurpapier alvorens de zaak strak en glad genoeg was om het geheel te completeren met twee frisse lagen Epifanes Mono-Urethane 3124.

En zo begint de Olleke er zowaar al heel behoorlijk uit te zien:

Alvorens de tewaterlating te gaan plannen, moet de motor echter nog aan een nadere inspectie onderworpen worden. Daarover een volgende keer.

el eens van vriesdoppen gehoord? Ik (ook) niet, tot twee weken terug. Toen ontdekte ik dat er een rond metalen plaatje uit de motor van de Olleke was losgekomen, alsof het er vanbinnenuit uit was gedrukt. Navraag bij Albin-kenner Maarten Klop leerde me: "Dat is een vriesdop/productiegat. Die dop is eruit gevroren. De motor is dan niet correct winterklaar gemaakt. [...] Die vriesdoppen kan ik nog gewoon bestellen."

Zo gezegd, zo gedaan: vorige week heb ik bij Maarten voor vijftien euro twee koperen vriesdoppen opgehaald (eentje voor het geval dat...), die hij uit Zweden had laten komen. Afgelopen zaterdag - in al zijn regenachtigheid prima geschikt voor binnenklusjes - heb ik op zijn aanwijzingen de oude vriesdop eruit gehaald, het gat met een klein staalborsteltje goed schoongemaakt, de nieuwe vriesdop met een beetje bitumenkit ingesmeerd en hem er vervolgens met een flink formaat dopsleutel en een hamer voorzichtig ingetikt.

Vervolgens heb ik de motor gestart en een lopende tuinslang in het wierbakje (het blauwe bakje linksonder op de foto rechts) gehangen. Toen bleek dat er onderaan het spruitstuk voor in- en uitlaat nóg een vriesdop uitgevroren was, zodat het koelwater vrolijk spetterend de motorruimte vulde. Dit productiegat was veel minder goed bereikbaar (behalve als je het spruitstuk demonteert, maar dat vond ik voor nu teveel werk), maar door mezelf in een bijna onmogelijke bocht met het hoofd tot op het vlak te wringen, lukt het uiteindelijk toch om de tweede vriesdop er goed in te krijgen.

Een tweede test slaagde wonderwel. Het motorblok blijft nu (zo goed als) droog, en het koelwater komt achteraan het schip keurig uit de 'natte uitlaat' gespoten. Om dat te vieren heb ik de kop van de motor op een laag verse Albin-groene hamerslagverf getrakteerd.

Het is niet meer goed na te gaan of de vorstschade ontstaan is voordat wij het bootje kochten, of pas in de afgelopen winter. Restjes oud koelwater kunnen nog lang in lage stukken van het motorblok blijven zitten. Voortaan zullen we dan ook tegen de winter de motor zichzelf via het wierbakje met anti-vries laten volzuigen, zodat de vriesdoppen gewoon op hun plek blijven zitten.

at de voorlaatste bijdrage van deze website alweer van bijna een jaar geleden dateert, betekent niet dat er in de tussentijd niets aan de Olleke gebeurd is. We zijn gestopt met het bijhouden van het aantal klusdagen, maar er zullen er inmiddels wel zo'n twintig aan toegevoegd zijn. We beginnen inmiddels voorzichtig aan de tewaterlating te denken. Hoogste tijd voor een tussenstand.

- De grote ramen in de stuurhut - waarvan we al geconstateerd hadden dat die niet origineel waren - zijn gedemonteerd, en vervangen door een stuk licht oplopend java-teak, waarmee de oorspronkelijke lijn weer zo goed mogelijk hersteld is. Al het hout van stuurhut en onder het kofferdek is gedemonteerd geweest. Het blootkomende staal is van flinke pakketten roest ontdaan en in de zinkcompound gezet. Het hout is opgeschuurd en op enkele rotte plekken zijn er stukken vervangen. Tenslotte is het houtwerk weer vastgemaakt.

- Het onderwaterschip is schoongeborsteld en staat inmiddels in twee lagen Tenco Zwart (koolteervervanger). Daar wordt binnenkort nog een derde laag en tot slot een laag Tenco Brons aan toegevoegd. Op die manier beschermd zal ons bootje het een paar jaar in het water moeten kunnen uithouden.

- Achter drie van de vier patrijspoorten hebben we een stuk doorgeroest staal uitgeslepen en er nieuwe stukken ingelast. De patrijspoorten zelf liggen op dit ogenblik bij Galviron in Vaassen om opnieuw verchroomd te worden. Komende week verwachten we ze terug.

- De beuling – een ijzeren halfronde strip die op het berghout en de denning is aangebracht – was op een paar plekken aan de achterzijde flink verrot. Inmiddels hebben we een nieuw stuk profielstaal gekocht en na verhitting in de juiste vorm gebogen. Bovendien zijn er gaten in geboord om de vervangende stukken binnenkort vast te kunnen schroeven op het over het algemeen nog prima eikenhout van berghout en denning.

- Op het indertijd vernieuwde dakje zijn inmiddels de opstaande regengootjes gereconstrueerd - ditmaal uit hardhout - en is de waterafvoer aan de achterzijde verbeterd. Voorheen liep het regenwater via de achterste kajuitstaanders zo het achterdek op, waardoor op die plekken het ijzer inmiddels volledig doorgerot was. Die plekken zijn uitgeslepen en opnieuw ingelast. Het regenwater loopt nu via tuinslangen door de vernieuwde staanders het schip in, en komt aan de spiegel vlak naast de uitlaat op een uitwateringsgat uit.

- Ook binnen is het een en ander gebeurd: het plafonnetje van de roef is gedemonteerd, om de roestpakketten te kunnen verwijderen die zich in de randen van het kofferdek hadden genesteld. Te zijner tijd zal een plafond van hardhouten witgeverfde schroten worden teruggeplaatst.

- De WC-afsluiter - waar bij aankoop een pakking dusdanig rot was dat er water binnenliep - is gedemonteerd, schoongemaakt en voorzien van een nieuwe pakking opnieuw gemonteerd. Bovendien is de binnenzijde van het voorschip fris witgeschilderd.

- De bedrading is geheel gecontroleerd en waar nodig vervangen. De stuurstand is opgeschuurd en van een frisse verflaag voorzien. Daarbij is ook het dashboard niet overgeslagen.

Tot slot kan nog gemeld worden dat we inmiddels een ligplaats hebben gevonden in een jachthaven aan het Wantij in Dordrecht. Als we met vereende krachten en gezwinde spoed doorwerken, kan de Olleke daar hopelijk nog voor de zomervakantie in het water liggen.